Tabletop rollenspelbespreking: Memento Mori – Deathless Edition

We schrijven het jaar 1347. De pest heeft Europa bereikt en een ongezien maatschappelijke en sociale ontwrichrting veroorzaakt en het dodental tikt elke dag verder aan. Sommige besmette messen komen voor de Zwarte Dood hun leven wegneemt echter in aanraking met bovennatuurlijke krachten die hen toelaten toch verder te gaan door [vertaal: single-mindedly] een Dream te voigen die ze nog willen verwezenlijken. Naarmate deze ‘Drifters’

langer aanklampen aan het leven, zorgen hun bovennatuurlijke ervaringen er echter tegelijkertijd voor dat ze zelf afglijden naar een staat die meer te maken heeft met de folkloristische wezens die we uit de donkerste verhalen en sprookjes kennen dan met de menselijke aard waar ze zich zo wanhopig of koppig aan vastklampen. De spelers kruipen in de rol van dergelijke Drifters, Characters die de pest hebben opgelopen, maar zichzelf – voorlopig – in leven weten te houden door hun Dream te volgen.       

Memento Mori – Deathless Edition

Doos / basisboek: 304 p. / Codex Gigas: 272 p. / Ex Velum: 240 p. / 22 tarotkaarten / 14 dobbelstenen / 6 Binding Pacts / Blades of Ruin-bladwijzers / afneembaar driedelig spelleidersscherm / Arca Fati-accessoiredoos / 2025

Folk-horrorrollenspel in middeleeuws Europa

Two Little Mice

LifeBytes Magazine_2026_Tabletop rollenspelbespreking_Memento Mori_Deathless Edition.pdf

Download PDF • 882KB

Download het volledige artikel in verrijkt pdf-formaat door op de link hierboven te klikken

We schrijven het jaar 1347. De pest heeft Europa bereikt en een ongeziene maatschappelijke en sociale ontwrichting veroorzaakt, en het dodental tikt elke dag verder aan. Sommige besmette mensen komen voordat de Zwarte Dood hun leven wegneemt echter in aanraking met bovennatuurlijke krachten die hen toelaten toch verder te gaan door vastberaden een Dream te volgen die ze nog willen verwezenlijken. Naarmate deze ‘Drifters’ zich langer vastklampen aan het leven, zorgen hun bovennatuurlijke ervaringen er echter tegelijkertijd voor dat ze zelf afglijden naar een staat die meer te maken heeft met de folkloristische wezens die we uit de donkerste verhalen en sprookjes kennen dan met de menselijke aard waar ze zich zo wanhopig of koppig aan vastklampen. De spelers kruipen in de rol van dergelijke Drifters, Characters die de pest hebben opgelopen, maar zichzelf – voorlopig – in leven weten te houden door hun Dream te volgen.

Een groot deel van de spanning in Memento Mori ontstaat al van bij het begin, bij het invullen van de Dream die het Character nog in de zichtbare wereld houdt. Die Dream mag immers niet zomaar een fait divers zijn, maar iets wat zo belangrijk is voor het personage dat het hem nog in het rijk der levenden houdt. Denk bijvoorbeeld aan het opsporen van een verdwenen familielid dat decennialang dood werd gewaand, of een gezworen eed die nooit werd waargemaakt. Dit soort zelfgekozen doelen zeggen al meteen erg veel over het personage zelf, terwijl ze ook extra spanning creëren – vooral wanneer ze ervoor zorgen dat de personages voor een aartsmoeilijk dilemma komen te staan. Wat als het familielid met wie je eindelijk wordt herenigd volstrekt onherkenbaar is geworden, of als je tussendoor ontdekt dat het naleven van jouw eed eigenlijk een kwaadaardige kracht voedt in plaats van jouw vrienden te beschermen?

De mens achter het monster

Het coolste aspect van Memento Mori is zonder enige twijfel dat de personages zelf riskeren te evolueren naar precies dezelfde soort monsters als waarmee ze zelf geconfronteerd kunnen worden. Terwijl de Jedi in Star Wars ook voortdurend moeten afwegen of hun acties wel voldoende moreel zuiver op de graat zijn, loopt het dilemma van Memento Mori veel meer parallel met Spawn van Todd McFarlane: het zijn net het gebruik van de eigen krachten en het aanscherpen van de eigen vaardigheden die corrumperend werken. Overigens wordt niet alleen het eigen lichaam, maar worden ook de mogelijkheden, relaties en zelfs de identiteit van de Characters aangetast, al mogen de spelers zelf kiezen waar dat precies gebeurt.

De historische achtergrond draagt vanzelfsprekend heel sterk bij tot de sfeer en de spanning die Memento Mori zo uniek maken. Boven op de heel aardse, gruwelijke realiteit rond ziekte, sterfelijkheid en onzekerheid maken de bovennatuurlijke elementen alles nog onvoorspelbaarder. Het resultaat: een ‘setting’ die zich enorm goed leent voor het vertellen van tragische verhalen en het maken van moeilijke keuzes die veel meer impact hebben dan we in ons dagelijkse leven gewend zijn.

Het spelsysteem

Op de Character sheet noteert elke speler naast de Name van de eigen Drifter ook een Dream (het doel dat hem of haar ondanks de eigen ziekte voortdrijft) en een Mark, dat inspiratie biedt voor de bovennatuurlijke krachten die kunnen worden ontwikkeld. De Organs (Cerebrum, Nerve, Heart en Viscera) vertegenwoordigen de eigen lichamelijke, mentale en morele mogelijkheden en vervullen daarmee dus eigenlijk de rol van Attributes of Characteristics in andere rollenspelen. Blood staat voor de lichamelijke en geestelijke toestand en regelt bovendien hoe Corruption zich verspreidt. Daarnaast zijn er Virtues, zoals aangeleerde vaardigheden en persoonlijke kwaliteiten. Je mag er zelf verzinnen, terwijl het boek Swordswoman, Merchant, Flatterer, Gentleman, Charmer, Healer, Scholar, Petty Thief, Smith, Finagler, Acrobat en Hunter als voorbeelden geeft. Dat is wat ons betreft te weinig en te breed, maar gelukkig is het systeem zelf hierin voldoende flexibel.

Bonds zijn betekenisvolle herinneringen en banden die verbonden zijn met het menselijke verleden van het Character. Twee voorbeelden zijn The Party Mask, met ‘Words can cut deeper than swords’ als kernzin, en The Horrors of War, met ‘Learn to stay detached’ als kernzin.

Bij verschillende statistieken staan slots die bepalen hoeveel dobbelstenen je voor een passende actie krijgt. Wanneer die slots door Corruption zwart worden, veranderen ook de bijbehorende dobbelstenen en kunnen Gifts en Stigmata ontstaan, waarvoor eveneens ruimte op de Character sheet is voorzien. Het is een erg slim systeem dat de horror van de transformatie veel voelbaarder maakt dan, pakweg, de Dark Side Points uit Star Wars.

Het spelsysteem van Memento Mori gebruikt enkel zeszijdige dobbelstenen in twee kleuren. Voor een worp combineer je de ‘slots’ van het relevante Organ met die van Blood: elk ongecorrumpeerd slot levert een witte dobbelsteen op, elk gecorrumpeerd slot een zwarte. Gewoonlijk leveren vijven en zessen successen op, waarvan je er minstens evenveel nodig hebt als de door de spelleider vastgelegde moeilijkheid om te slagen in een actie.

De zwarte dobbelstenen maken de verleiding van bovennatuurlijke macht heel erg concreet: een zes levert drie successen op, maar veroorzaakt ook 1 Blood Corruption, terwijl een 1 een enkel succes schrapt. Een bijzonder geslaagde actie kan je personage dus ook verder aantasten – wat de onzekerheid en bijhorende spanning dus nog meer kracht bijzet.

Blood heeft drie slots, waarvan er altijd eentje zwart blijft. Zaken als lichamelijke verwondingen, psychologische trauma’s en zessen op zwarte dobbelstenen veroorzaken Blood Corruption, die er dus voor zorgt dat de bijhorende Blood-slots zwart gemaakt moeten worden. Als alle drie de slots zwart zijn en er nog eens Blood Corruption wordt opgelopen, wordt Blood teruggezet naar het ene permanent zwarte slot, maar moet je ook een slot van een Organ, Virtue, Bond of Name blijvend zwart maken. Eventuele resterende Blood Corruption wordt daarna op de vrijgekomen Blood-slots toegepast. Je kiest dus telkens zelf welk deel van je personage je opoffert, maar die keuze is onomkeerbaar.

Wat is aangetast, bepaalt ook de gevolgen. Wanneer alle toegewezen slots van een Organ zwart zijn geworden, ontstaat een Stigma: een bovennatuurlijke lichamelijke of geestelijke aantasting waaraan ook een bijzondere kracht verbonden is. Het aantasten van je Name, Virtues of Bonds levert Gifts op of zorgt ervoor dat je die verder kunt ontwikkelen, maar dat gaat steeds meer ten koste van je eigen identiteit, menselijke vaardigheden of herinneringen. Bij volledige Corruption van je Name verdwijnt zelfs je oorspronkelijke naam uit zowel jouw geheugen als dat van gewone mensen die je kenden. Het is een tragische ontwikkeling die enkel een klein beetje wordt gematigd door het feit dat de Drifters die met je meereizen zich wél nog herinneren wie je ooit was.

De transformatie blijft dus niet beperkt tot een beschrijving op je personageblad; ze is zichtbaar in de dobbelstenen die je gebruikt. Omdat Gifts bovendien zwarte dobbelstenen toevoegen wanneer je ze gebruikt, waardoor hun kracht ook nieuwe Blood Corruption kan veroorzaken, wordt het ontwikkelen van een personage een proces van macht verwerven, jezelf herschrijven en steeds meer verliezen.

De boeken

De boeken binnen deze set zijn allemaal uitgevoerd als compacte A5-hardcovers met evocatief zwart-witbinnenwerk. Het basisboek heeft bovendien een omslag met canvasachtige afwerking, goudkleurige letters en een leeslint. Het bevat alles wat je nodig hebt om het hele spel te kunnen spelen, inclusief de regels, de ‘setting’, hoe je Characters moet creëren, vier ‘pre-generated Characters’ én een spannend introductieavontuur dat meteen de juiste, beklemmende sfeer weet te vatten.

Deze (bloedmooie) Deathless Edition bevat ook de Codex Gigas, een onontbeerlijk supplement waarin de Latijnse titels mee voor het juiste gevoel blijven zorgen. Het is immers onderverdeeld in een Addendum voor de setting, een Bestiarium voor wezens, een Herbarium voor planten en een Lapidarium voor mineralen. Vooral de hoofdstukken rond planten en mineralen passen uitstekend bij de ‘folk horror’ die zo effectief wordt uitgeademd door Memento Mori, door het vreemde zelfs in normaliter alledaagse dingen te infuseren en zelfs zeldzame grondstoffen als mogelijke plot te gebruiken. Wanneer ze persoonlijke betekenissen krijgen en verbonden worden met de Dreams en problemen van de Drifters, krijgen ze een betekenis die de meeste fantasy-TTRPG’s ruimschoots overstijgt.

Het Ex Velum-supplement handelt meer over de esoterische kennis voorbij de Sluier. De regels voor het gebruik van tarotkaarten, verdere onthullingen, een aanvullend bestiarium en de – veelal duistere – Non-Player Characters uit de Ephemeral Land dragen enorm veel bij aan het geheel, terwijl het Grimorium vol staat met – alweer heel passende – rituelen en magische voorwerpen. De bovennatuurlijke elementen dragen heel erg veel bij aan het geheel, al is het natuurlijk ook zo dat ze te alledaags dreigen te worden als je dit soort regels te vaak en te nadrukkelijk in de verhalen mengt. Wij hebben ze er in ieder geval heel graag bij.

De Arca Fati, ten slotte, is een accessoiredoos met speciale dobbelstenen, tarotkaarten die bij Ex Velum passen, zes gedrukte Binding Pacts en de Blades of Ruin-bladwijzers. De cassette zelf heeft een magnetisch afneembare voorkant die openklapt tot een handig driedelig Narrator Screen met aan de binnenkant de nodige samenvattingen van de belangrijkste regels, zoals we dat van elk goed spelleidersscherm kunnen verwachten. We hebben dit soort manier van werken altijd al enorm geapprecieerd bij de Final Girl-soloboardgames van Van Ryder Games, en ook hier werkt het erg goed.

Het compacte formaat heeft jammer genoeg ook een praktische keerzijde. De boeken dreigen soms dicht te klappen en het scherm zelf is natuurlijk te klein om zaken echt te verbergen voor de spelers, terwijl dat net een van de twee hoofdredenen is om überhaupt een scherm te hebben. Het zijn meteen de redenen waarom we zelf meer van een groter formaat houden.

Beoordeling

Memento Mori – Deathless Edition is een heel compleet rollenspel dat op alle vlakken de juiste sfeer uitademt, van de illustraties en de lay-out tot de achtergrond en de regels. Zelf kennen we weinig spelers die dit soort donkere tabletoprollenspelen niet kunnen pruimen, maar natuurlijk bestaan die wel. Voor hen zal Memento Mori wellicht niet het meest geschikte spel ooit zijn, maar wie houdt van donkere, bovennatuurlijke folk horror kan zich dit Memento Mori blindelings aanschaffen, want dit is gewoon een topper.

Meer info: www.twolittlemice.net/memento-mori

Tekst: Dirk Vandereyken